Giữa cuộc khủng hoảng khí hậu và các công trình ngày càng tăng đột biến, làm thế nào để những nguyên lý bền vững áp dụng cho thiết kế kiến trúc hiện nay?
Người La Mã thời xưa đã xây dựng những công trình kiến trúc vô cùng vĩ đại để lưu giữ lại triều đại đã từng lớn mạnh và đây cũng là biểu tượng cho triều đại nguy nga của đế chế La Mã. Qua đó các hoàng đế của thời kỳ La Mã sử dụng các công trình to lớn như sự khẳng định về địa vị và danh tiếng.
Tàn tích ở đấu trường La Mã, Rome
Sân vận động quốc gia Bắc Kinh | Herzog & de Meuron
Sân vận động Olympic Montreal
Sự hoang tàn của Sân vận động Olympic Athens chỉ sau 10 năm giải đấu diễn ra
Thực tiễn ở kiến trúc hiện đại ngày nay dường như phải chấp nhận một việc là “sự lỗi thời có kế hoạch”, nghĩa là các tòa nhà phải được cải tạo đổi mới hoặc phá dỡ bỏ để nhường chỗ cho các công trình mới theo dòng thời gian. Cũng giống như các sân vận động Olympic, các trung tâm mua sắm truyền thống đã không còn phù hợp với những thay đổi của xã hội hiện nay, như sự gia tăng không ngừng của việc mua sắm online và sự thay đổi sở thích của người tiêu dùng.
Qua đó, các kiến trúc sư và các nhà thiết kế hiện phải đối mặt với thách thức trong việc hình dung không gian để điều chỉnh theo nhu cầu khác nhau. Bên cạnh đó, sự thay đổi hành vi của xã hội loài người là rất quan trọng đối với thực tiễn đương đại hiện nay.
Kiến trúc chuyển hóa luận (Metabolism) nổi lên tại Nhật Bản như một phong trào kiến trúc tiên phong và một bước đi mới trong quy hoạch đô thị, được hướng tới để đưa quy hoạch đô thị Nhật bản lên tầm quốc tế. Metabolism là một nỗ lực để có thể nghiệm lại một lần nữa giữa mối quan hệ con người và môi trường xây dựng bao quanh. Nằm trong nhiều nguyên lý của chủ nghĩa kiến trúc chuyển hóa luận có ý nghĩa hướng tới việc phát triển giải phẫu trong kiến trúc, rằng các thành phố và kiến trúc cùng tại một địa điểm như là những sinh vật sống cùng phát triển, cộng hưởng với nhau.
Tháp Nakagin Capsule ở Tokyo là hiện thân của phong trào Chuyển hóa luận (metabolism), được thiết kế bởi Kiến trúc sư Kisho Kurokawa vào năm 1972 tại Tokyo, tòa tháp là ví dụ điển hình về kiến trúc Metabolist đầy triển vọng ở tương lai. Tạo thành từ hai tòa tháp, được kết nối với nhau bằng bê tông, Nakagin Capsule Tower được xây dựng với hơn 140 mô-đun thép đúc sẵn, sau đó bắt vít vào các trục chính. Mỗi mô-đun có kích thước 2,5 x 4m và có một cửa sổ tròn đặc biệt ở một đầu.
Kiến trúc tạm được ví như mảnh đất màu mỡ để thử nghiệm ý tưởng, khảo sát địa điểm hay nhân rộng các công nghệ mới, mô hình mới. Hiện nay, ngày càng có nhiều mô hình kiến trúc tạm như triển lãm nhằm mục đích giới thiệu các công trình, tổ chức hội nghị hay phục vụ mục đích giải trí, và kiến trúc tạm như một làn sóng mới mang đến nhiều trải nghiệm thú vị.
Cầu thang tạm của Kriterion/ MVRDV
Với ý tưởng xây dựng dự án tạm, MVRDV mang đến một danh mục các ý tưởng để tận dụng các không gian trên mái trống của Rotterdam.
Thoát khỏi sự khắt khe của kiến trúc thương mại và các quy định xây dựng, kiến trúc tạm là cơ hội để giới thiệu và quảng bá công nghệ, phương pháp xây dựng mới. Viện thiết kế Tính toán (ICD), Viện Kết cấu Công trình và Thiết kế Kết cấu (ITKE) đã và đang tạo ra hàng loạt những gian hàng thử nghiệm để phát triển các ứng dụng trong kiến trúc trước khi triển khai rộng trên quy mô lớn.
MPavillion | Studio All
Được tổ chức The Naomi Milgrom Foundation ủy thác, MPavilion 2022 do văn phòng kiến trúc allzone của Thái Lan thiết kế trong đại dịch Covid-19 tại Queen Victoria Gardens, thành phố Melbourne, Úc. Trên đỉnh là mái che màu cam sáng, Pavilion được thiết kế để tôn vinh cuộc sống ngoài trời ở Melbourne, đồng thời mô phỏng cảm giác như đang ở dưới gốc cây.
Mặc khác, lễ hội âm nhạc và nghệ thuật Thung lũng Coachella luôn mang đến những trải nghiệm tuyệt vời thông qua các kiến trúc tạm. Tuy nhiên các mẫu hình kiến trúc này lại bị chỉ trích vì gây ảnh hưởng đến môi trường, việc xây dựng hoặc tháo dỡ các kết cấu của những công trình này thường đòi hỏi nguồn lực đáng kể và tạo ra chất thải với số lượng lớn. Hơn thế nữa, các vấn đề như sử vật liệu không thể tái chế và tiêu thụ năng lượng quá mức đã tạo ra vấn đề lo ngại về sự bền vững của kiến trúc hiện tại.
Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc về phát triển bền vững được đưa ra khi thế giới đối mặt với tương lai vô cùng cấp bách nhằm chấm dứt đói nghèo, bảo vệ hành tinh xanh không chất thải và đảm bảo sự thịnh vượng cho tất cả mọi người. Do đó cộng đồng kiến trúc hiện phải chật vật với các câu hỏi về cách tiếp cận cần thiết để giải quyết khủng hoảng sinh thái. Và để giải quyết những vấn nan giải, hiện nay các kiến trúc sư đã sử dụng kiến trúc bền vững vào công trình toàn thế giới.
Kiến trúc bền vững liên tục phát triển trong tương lai, theo định nghĩa đây là thuật ngữ chung dùng chỉ những tòa nhà được thiết kế để hạn chế tác động của con người đối với môi trường tự nhiên. Kiến trúc bền vững sẽ tiếp cận thân thiện với môi trường từ mọi khía cạnh, từ quy trình lập kế hoạch đến xây dựng. Việc lựa chọn vật liệu xây dựng, thiết kế, thực hiện các hệ thống sưởi ấm, làm mát, hệ thống ống nước, chất thải và thông gió, và sự tích hợp của môi trường xây dựng vào cảnh quan thiên nhiên.
Kiến trúc bền vững hướng tới việc bảo tồn các tài nguyên thiên nhiên vốn có nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống nhưng không phá vỡ hệ sinh thái. Giữ gìn môi trường sống thân thiện với sức khỏe con người. Giảm thiểu các tác động tiêu cực của thiên nhiên, thiên tai và các phản ứng tiêu cực của thiên nhiên đối với cuộc sống con người.
Nguồn: kienviet.net